على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

84

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جامه كردن . اتو ( ottu ) ا . پ . مر . اتوّ . اتواء ( atv ' ) ع . ج تو . اتواء ( etv ' ) م . ع . هلاك كردن و اتواه الله : هلاك گرداند او را خداى . اتواء ( ettev ' ) م . ع . اتويت منزلى و اليه اتواء : پناه گرفتم منزل خود را و جاى گرفتم به آن . اتواق ( atv q ) ع . ج توق . اتواه ( atv h ) ع . ج توه . اتوب ( otub ) ع . ج اتب . اتوة ( atvat ) اتوته اتوة اى اتيته : آمدم او را . اتوت ( atut ) ا . پ . به لغت زند تندى و تيزى . اتوز ( atvaz ) ص . ع . كريم الاصل . اتوشه ( atuce ) ا خ . پ . نام عمهء شاپور . اتوم ( atom ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - بمعنى جزء لا يتجزى باصطلاح علماى طبيعى جسم بىنهايت كوچكى كه ظاهرا تجزيهء آن ممكن نبود و به اعتقاد متقدمين از فيلسوفها و جمعى از دانشمندان طبيعى معاصر اتوم مانند عنصر در تركيب اجسام داخل مىگردد و بعضى ديگر از علماى طبيعى مىگويند عالم مركب شده است از اتمها . اتوم ( atum ) ص . ع . زن تنگ‌كس . و هر زنى كه دو فرج او يعنى پيش و پسش يكى شده باشد . اتومبيل ( otomobil ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يعنى به خودى خود متحرك - گردون و كالسكه‌اى را گويند كه بدون اسب و محرك ظاهر با كمال سرعت حركت مىكند و چون زمين صاف و هموار و بدون بلندى و پستى باشد در سرعت سير مقابل با قطار راه‌آهن است . اتون ( atun ) ا . ع . آتش‌دان نان‌پزى و آهك‌پزى و جز آن . ج : اتن . اتون ( otun ) م . ع . اتن اتنا و اتونا . مر . اتن . اتون ( attun ) ا . ع . آتش‌دان نان‌پزى و آهك‌پزى و جز آن . ج اتاتين . اتونات ( atun t ) ع . ج اتونة . اتونة ( atunat ) ا . ع . تون و كوره و آتش دان و گلخن . ج : اتونات . اتونى ( atuniy ) ا . ع . تون تاب و گلخن تاب . اتوه ( atvah ) ع . كلمهء تعجب . يق ما اتوهه چه سرگردانست او . اتهاب ( etteh b ) م . ع . بخشش پذيرفتن . اتهال ( etteh l ) م . ع . زن خواستن . و با اهل شدن . اتهام ( etteh m ) م . ع . اتهم اتهاما : به تهامة درآمد و فروكش شد در آن . و اتهم البلد : ناگوارد شمرد آن شهر را . اتهام ( etteh m ) م . ع . تهمت نهادن كسى را . و تهمت پذيرفتن و بدنام شدن . اتهام ( etteh m ) ا . ع . - مأخوذ از تازى - بدنامى . و بدگمانى . و تهمت نسبت به بد عملى به كسى درصورتىكه داراى وى نباشد . اتى ( aty ) م . ع . اتاه اتيا و اتيانا و اتيانة و مأتاتا و اتيا ( otiyan ) و اتيا ( etiyan ) ( از باب ضرب ) : آمد او را . و قوله تعالى : لا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتى اى حيث كان : رستگار نمىشود ساحر هرجا كه باشد . و اتى الامر : كرد اين كار را . و اتى عليه الدهر : هلاك كرد او را زمانه . و اتى المراة : جماع كرد آن زن را . و به اين معنى نزد فقها مستعمل است . و اتى فلان ( مجهولا ) : دشمن فلان نزديكش رسيد . و من هاهنا اتيت : از اين جا آمد بر تو بلا . اتى ( et ) ا . ع . چوب و يا برگ كه در جوى افتد . ج : اتاء و اتىّ . اتى ( att ) ع . حرف جر بمعنى حتى . اتى ( atiy ) ع . ج اتاوة . اتى ( atiy ) ص . ع . غريب و اجنبى . و غير منتظر و سيل اتى : تو جبهء ناگهان و غير منتظر . اتى ( atiy ) و ( etiy ) و ( otiy ) ا . ع . جويچه‌اى كه شخص آن را بسوى زمين خود آورد . اتى ( etiy ) و ( otiy ) م . ع . اتى اتيا و اتيا ( etiyan ) و اتيا ( otiyan ) . مر . اتى . اتى ( otiy ) ع . ج اتى ( et ) . اتئاء ( ette ' ' ) م . ع . وعده پذيرفتن . اتئاب ( ette b ) م . ع . رسوا گرديدن . و شرمنده شدن . اتئاد ( ette d ) م . ع . آهستگى نمودن . و اتئد فى امرك يعنى ثابت باش در كار خود . اتياس ( aty s ) ع . ج . تيس ( tays ) . اتئاس ( ette s ) م . ع . نوميد كردن اتيام ( etti m ) م . ع . ذبح كردن گوسپند تيمة را يعنى گوسپند شيردارى كه در خانه آن را نگاه دارند . اتيان ( ety n ) و اتيانة ( ety nat ) م . ع . اتى اتيا و اتيانا و اتيانة : مر . اتى را . اتية ( atyat ) ا . ع . اتية الجرح : مادهء زخم و آنچه برآيد از آن . اتيشة ( otaycat ) ا . ع . اتيشة القوم : آنكه تباه عقل و ضعيف باشد و جنگ كردن نتواند . اتيع ( atya ' ) ص . ع . بر روى در افتادهء از حماقت . وا . مكانى كه روبروى آن سراب بيابان باشد . اتيل ( etil ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا گروه مونوانوميك را گويند كه در الكل خالص موجود است چه الكل عبارت است از هيدرات اتيل و اين ماده چون با كاروبرم و يد مثلا مركب شود توليد كلرور